In de volksmond wordt nog steeds gesproken over het ‘gele krantje’ of ‘Mekeltje’. Jarenlang kenmerkte het dorpsblad voor Winsum en omstreken zich door zijn kleur en het specifieke papier. Dat papier was ook om een andere reden geliefd, inwoners van Kloosterburen spaarden de kranten om te gebruiken als versteviging voor carnavalswagens. Op 15 juni van dit jaar stopt de krant. Daarmee beëindigt de laatste drukker van de familie Mekel na ruim 225 jaar het werk dat van vader op zoon werd doorgegeven.
Boekverkopers, boekhandelaren en boekdrukkers
De geschiedenis van de boekverkopers, uitgevers- en drukkersfamilie Mekel vindt haar oorsprong in de stad Groningen, waar de familie zich vanuit Duitsland vestigde. De stap naar het boekenvak werd gezet door nazaten van deze eerste Mekel. Rond 1800 opende Emanuel Roelandus Mekel (1785-1825) als eerste van opeenvolgende generaties de rij van boekverkoper, boekhandelaar en boekdrukker. Hij vestigde zich in de Oude Kijk in ’t Jatstraat in Groningen.
Boekdrukker E(manuel). Mekel, Oude Kijk in ’t Jatstraat geeft de Opregte Groninger Almanak uit. Zoon Johannes Jacobus (1788-1850) vertrok in 1812 naar Appingedam. Hij vestigde zich aan het Gouden Pand 5 om er als boekverkoper, boekhandelaar en boekdrukker aan de slag te gaan.
Zijn zoon, Christoffer Johannes Mekel (1810-1850), zette de familietraditie voort. Hij trok naar Uithuizen en vestigde zich in de Hoofdstraat als boekdrukker. In deze plaats drukten de gebroeders Mekel (Christoffer en Benedictus) vanaf 1831 het tweeweekelijkse blad De Ommelander tijdschrift ter bevordering van het maatschappelijk welzijn.
De overgang van Uithuizen naar Winsum in oktober 1865 werd voorafgegaan door een formele aankondiging van Johannes Christoffer Mekel (1839-1919). In een openbare circulaire maakte hij zijn voornemen bekend om zich per 1 november van dat jaar als zelfstandig boekhandelaar in Winsum te vestigen. Hierin refereerde hij aan de vakkennis die hij van jongs af aan had opgedaan onder leiding van zijn overleden vader Christoffer Johannes Mekel, zijn moeder en zijn stiefvader H.H.G. Fongers. Ter ondersteuning van deze nieuwe onderneming stuurde de Groningse relatie R.J. Schierbeek een aanbevelingsbrief rond, waarin hij Mekel omschreef als een ordelijk en nauwkeurig ondernemer die het nodige krediet waard was. Kort na de vestiging breidde de drukkerij haar portfolio uit met lokaal cultuurwerk; zo verscheen in 1866 bij J.C. Mekel te Winsum de bundel Dichtproeven van A.J. Brassinga, hoofdonderwijzer te Saaxumhuizen. Later zou de drukkerij ook vele andere Groninger culturele uitgaven verzorgen. In 1865 kwam de eerste uitgave van het Advertentieblad voor Hunsingo en omstreken tot stand.
Winsum werd vanaf dat moment de vaste thuisbasis van het bedrijf. De drukkerij en winkel werden eerst gevestigd op de hoek van de Molenstraat en de Hoofdstraat. Enkele jaren later verhuisde men naar Hoofdstraat 37, het pand waar nu dierenwinkel Discus is gevestigd. In deze periode fungeerde de boekhandel tevens als depot voor specifieke medicijnen. Omdat de winkel een centrale ontmoetingsplek in het dorp was, verkreeg Johannes Christoffer Mekel exclusieve verkooprechten voor huismiddeltjes tegen acute tandpijn, zoals tanddruppels, tandbalsem en remedies tegen zenuwpijn. Daarnaast was de familie betrokken bij de uitgave en verspreiding van de Opregte Groninger Almanak, waarin advertenties voor deze middelen stonden die Mekel in de winkel op voorraad hield.
Rond het einde van de negentiende eeuw vormde Johannes Christoffer Mekel een zakelijk verbond met Hendrik Harm Geert Fongers, die afkomstig was uit Uithuizen. Onder de naam “Uitgevers: J.C. Mekel & H.H.G. Fongers” traden zij op als compagnons voor de uitgave van geïllustreerde bijlagen, zondagsbladen en periodieken in de provincie Groningen. Hierbij bracht Mekel de technische expertise van de drukkerij in en trad Fongers op als mede-uitgever. Deze zakelijke relatie was zo verweven dat een latere generatie, Hendrik Harm Geert Mekel, naar de compagnon van zijn vader werd vernoemd.
In dezelfde periode, van 1878 tot 1918, werkte de drukkerij samen met de Winsumer burgemeester Enno Wierda (1849-1921). Als gemeentedrukker verzorgde de firma J.C. Mekel decennialang de officiële publicaties, gemeentebekendmakingen, verordeningen en verkiezingsbiljetten voor de gemeente. Naast het lokale handelsdrukwerk, zoals aanplakbiljetten voor harddraverijen en concerten, drukte het bedrijf ook streektaalliteratuur. In 1899 gaf de firma het boek Goltjebloumen uit.
Na het overlijden van Johannes Christoffer in 1919 werd de lijn voortgezet door zijn zoon Otto Hendrik Mekel (1868-1939), eveneens boekdrukker van beroep. Diens zoon Johannes Christoffer Mekel (1901-1973) nam de zaak later over. In 1938 verhuisde het bedrijf van de Hoofdstraat naar de Geert Reindersstraat 3. Onder de firmanaam J.C. Mekel bleef het bedrijf de uitgever van de Noorder Nieuwsbode, een wekelijks nieuws- en advertentieblad voor Hunsingo en omstreken dat op vrijdag verscheen. Dit streekblad had een lange staat van dienst, zo verscheen in april 1948 een advertentie van een lokale ondernemer voor de ‘Oprechte Winsumer Zalf’. Na 95 jaar verscheen op donderdag 28 september 1972 de allerlaatste editie van deze krant.
De Noorder Nieuwsbode, een van de oudste nieuwsbladen in de provincie Groningen, zal per 1 oktober a.s. niet meer verschijnen. Dit besluit heeft de uitgever (drukkerij J. C. Mekel te Winsum) moeten nemen, omdat een verantwoorde exploitatie niet meer mogelijk bleek te zijn. Men kreeg namelijk te maken met een teruggang in de advertentiebezetting, terwijl ook het abonnee-aantal achteruit ging. Er werd dan ook tevergeefs gepoogd de krant te verkopen.
De firma Mekel die het eenmaal per week verschijnende blad (donderdag) 95 jaar lang heeft uitgegeven, kreeg in het verzorgingsgebied ook te maken met een grote konkurrentie. Zo rukte onder meer de laatste jaren de Ommelander Courant sterk op.
dat de Noorder Nieuwsbode, voorheen het Advertentieblad
voor Hunsingo en omstreken per 1 oktober stopt met verschijnen.
Dat de firma decennialang een stabiele en gewaardeerde werkgever in het dorp is geweest, blijkt uit de lange dienstverbanden van het personeel. Meerdere werknemers vierden bij de drukkerij een langjarig werkjubileum. Op 1 mei 1930 vierde de heer N. ter Huizen zijn 50-jarige dienstverband bij de firma J.C. Mekel te Winsum. Hij trad daarmee in de voetsporen van eerdere generaties vaklieden binnen het bedrijf, die gedurende tientallen jaren de continuïteit van het handmatige zet- en drukwerk waarborgden.
Na het overlijden van J.C. Mekel (1901-1973) kwam de leiding in handen van de zevende generatie van de Winsumer drukkerij: zijn zoon Otto Hindrik Mekel. Nadat de Noorder Nieuwsbode in 1974 was opgeheven werd na een aantal maanden, in samenwerking met de winkeliers van Winsum, een nieuw huis-aan-huisblad opgericht. Dit wekelijkse streekblad begon onder de titel De Winsumer Wiekslag, wat uiteindelijk de naam De Wiekslag kreeg.
Vanaf 1979 kwam Marjan meewerken nadat ze datzelfde jaar trouwden. Onder hun beheer startte een modernisering, waarbij het handmatig vullen van de zetbak met losse letters en loodzetten werd vervangen door fotografisch zetten en de introductie van grafische opmaakprogramma’s. De technische vormgeving van dit wekelijkse streekblad bleer lange tijd ongewijzigd, totdat de drukkerij begin juni 2012 overstapte op een modern full-color tabloidformaat op 52-grams beter courantdrukpapier en werd gedrukt bij Flevodruk in Harlingen. De eigen machines werden toen weggedaan. De redactie en de volledige paginaopmaak bleef in Winsum en werd gedaan door Otto en Marjan Mekel.
Rond 2011 stopte de drukkerij met het vervaardigen van rouwbrieven, geboorte- en trouwkaarten, maar de uitgave van De Wiekslag bleef bestaan met een oplage van 10.200 exemplaren.
Op 15 juni van dit jaar stopt De Wiekslag definitief. Hiermee eindigt na ruim 225 jaar en zeven generaties de laatste uitgever en drukker van de familie Mekel met het werk dat gedurende al die tijd van vader op zoon werd doorgegeven.
