BEVRIJDINGSMONUMENT

De Winsumer gemeenschap kent meerdere monumenten die herinneren aan het leed dat in de Tweede Wereldoorlog was aangericht. De 4 mei herdenking vindt in eerste instantie altijd plaats bij het bevrijdingsmonument op de hoek Praediniusstraat/Geert Reindersstraat.
Het monument in de hoek van het parkje is een wit natuurstenen beeld van een vogel die omhoog kijkt. Het is een vogel, maar welke is niet herkenbaar. Vaak wordt gedacht dat het een Fenix is, maar dat is het niet. De beeldhouwer maakte zomaar een vogel die wil gaan vliegen. Met het opstijgen  verwees hij naar de slachtoffers die allen hoopten op te stijgen naar de hemel.

Op de sokkel is in reliëf het gemeentewapen van Winsum afgebeeld met eronder de tekst 1940-1945, AAN HEN DIE VIELEN.
Ook de omgeving van het monument is belangrijk. In 1995 werd deze enigszins aangepast. Hierbij was de Stichting Herdenking 4 mei betrokken. Ook de beeldhouder werd opnieuw om advies gevraagd. Er werd een muurtje achter het beeld geplaatst en op de plaquette in het muurtje kwamen de namen van de 28 Winsumer slachtoffers. Op 4 mei 1995 was voor het eerst sinds de onthulling in 1947 ook Wladimir de Vries¸ de maker van het beeld, aanwezig.
Dit Bevrijdingsmonument in Winsum was het eerste beeld van De Vries (1917-2001) dat een plek kreeg in de openbare ruimte. Later maakte hij nog veel beelden voor de stad Groningen en wijde omgeving. Bekend zijn het Veulen aan de Rademarkt, het Denkstertje aan de Paterswoldseweg en Blote Bet op de Herebrug.

Direct na de oorlog ontstonden overal comités die gedenktekens wilden oprichten, ook in Winsum. Uit vrees voor onwaardige monumenten werd op 15 oktober 1945 een landelijke monumentenstop afgekondigd, waarna landelijke richtlijnen volgden. Pas na ministeriële goedkeuring mocht een gemeenschap het voorgestelde gedenkteken plaatsen. Op 22 januari 1947 meldde burgemeester Bosch van Winsum aan de toenmalige Commissaris van de Koningin, de heer Ebels, dat er een monument van beeldhouwer Wladimir de Vries zou komen. Hiervoor was op 29 november 1946 ministeriële goedkeuring aangevraagd en verkregen. Bij de daaropvolgende herdenking aan de Tweede Wereldoorlog kon de Winsumer gemeenschap hier haar slachtoffers herdenken.

Nog voordat in Winsum dit monument kwam verzocht de Commissaris van de Koningin in 1946 al om mee te doen aan een provinciaal herdenkingsmonument. Vanuit het gemeentebestuur werd daar positief op gereageerd. Na een inzameling in de hele provincie werd 13 jaar later het provinciale herdenkingsmonument “Joris met de Draak” op het Martini Kerkhof onthuld.
Bronnen:

Historische Vereniging Winsum-Obergum Informatiebulletin, 2002, pag. 3
Gemeente archief Gemeente Winsum