WINDVEER OP OUDE GEMEENTEHUIS

Vanaf de Boog gezien vormen de Karper, J&A en het oude gemeentehuis een dorpse eenheid. Deze drie gebouwen hebben ook een gemeenschappelijke gemeentelijke geschiedenis. In alle drie werd volop vergaderd door burgemeester, wethouders en een zevenkoppige raad.
Tot de bouw van het eerste Winsumse gemeentehuis in 1907 werd er zes keer per jaar vergaderd in  logement Alderts (nu J&A) dan wel de Karper.
Rond 1900 werd het Huis der gemeente, een zaal in logement Alderts, te krap. Ook maakte men zich zorgen over de brandveiligheid van de archiefruimte in de herberg.
Wel had de plaatselijke horeca veel baat bij deze constructie. Zo zal menig vader na de aangifte van een geboorte op een borrel hebben getrakteerd.
In 1906 nam burgemeester Wierda het initiatief om te komen tot een waardige werkplek. Deze Wierda heeft veel voor het dorp betekend, hij was maar liefst 40 jaar als burgervader in functie. Hij wist de raad te overtuigen om voor 6000 gulden een gemeentehuis te bouwen .  
Om te komen tot een passend ontwerp werd er een prijsvraag uitgeschreven. Uit de 52 ingezonden voorstellen werd die van de Groningse architect Van Wissen gekozen.

Zijn ontwerp voldeed aan de belangrijkste functionele eisen. Er was voor die tijd voldoende vergader- en werkruimte. De jury was vooral gecharmeerd van de indrukwekkende buitenkant. De opgaande en versierde voorgevel alsmede de toren met open klokstoel zorgden voor voldoende bestuurlijke uitstraling.

De toren werd bekroond met een vergulde windveer van 75 gulden. De veer in de vorm van het oude gemeente wapen van Winsum waait nog steeds altijd alle kanten op.

Van Wissen bouwde volgens het rationalisme van Berlage, maar gebruikte ook de voor die tijd populaire elementen uit de Jugendstil. De punten in de hoeken van de overgang van de muur naar het dak vallen te classificeren als rationalisme. De omlijstingen van natuursteen en het glas-in-lood zijn kenmerkend voor Jugendstil.
Deze gewonnen prijsvraag zorgde ervoor dat Van Wissen gelijk een gerespecteerde gemeentehuisarchitect werd. Ook de gemeentehuizen van Uithuizermeeden, Uithuizen, Ten Boer, Grootegast en Kantens zijn van zijn hand.

Dankzij de uitbreiding van de taken en toename van het aantal inwoners groeide het gemeentewerk gestaag en ontstond er behoefte aan meer ruimte. Al in 1929 vond er uitbreiding plaats.

Dertien jaar later, op 13 juni 1942, vertrok de gemeente uit het pand. Niet omdat het niet meer aan de eisen voldeed, maar omdat het huis van de notaris dreigde te worden opgeëist door een aan de NSB gelieerde organisatie. Tot vorig jaar bleef dat pand aan Hoofdstraat 70W functioneren als gemeentehuis van de gemeente Winsum. Het oorspronkelijke gemeentehuis kreeg na het vertrek van de gemeentelijke administratie diverse functies. Zo werd de bovenverdieping lange tijd verhuurd aan de Rijksbelastingdienst. Ook functioneerde het vele jaren als VVV. Na een opknapbeurt zit natuurvoedingswinkel Fluitekruid in het pand. Bij de oorspronkelijke ingang prijkt nog steeds een prachtig tegelplateau, met bovenaan de naam van een bijzondere burgemeester.