DE VOGELVANGER

In een klein parkje in de Bellingeweer staat een bijzonder beeld, gemaakt door de in New York geboren Garnwerder Jon A. Gardella. Het bronzen beeld draagt de titel “De Vogelvanger”.

Ter gelegenheid van het 90-jarig bestaan van de Wierda-Stichting werd het beeld aan de inwoners van Winsum geschonken, op 20 april 2012 vond de onthulling plaats.

Het beeld verwijst naar wilsterflappen of te wel goudplevieren vangen, een bezigheid die onder meer rond Winsum werd uitgeoefend.

Het vangen van goudplevieren of wilsters speelde zich af in open grasland. Een net van ongeveer 4 bij 24 meter werd haaks op de wind gelegd. De vogelvanger of flapper zat achter een schuilzeil en bediende met de treklijnen het net en de wip. Op de wip was als lokvogel een levende goudplevier gebonden.

Trok de flapper aan de wip-lijn, dan begon de vogel te fladderen. Bij gebrek aan levende goudplevieren werd vaak van hout gemaakte lokvogels gebruikt.
Overvliegende soortgenoten dachten veilig neer te kunnen dalen bij de betrouwbaar uitziende soortgenoten. Nog voor ze geland waren klapte het net op en waren de wilsters geflapt.

De vogels zitten als het ware gevangen in het beeld, al lijkt het dat er bovenaan een aantal proberen te ontsnappen. De kromming in het beeld verwijst naar vangnetten. Wie goed kijkt ziet de netten uitgekrast aan de achterkant.

Vroeger ving men de vogels als aanvulling op een karig inkomen. De vangst van wilsters of goudplevieren zorgden voor een kleine bijverdienste. De goudplevier werd verkocht aan de gegoede burgerij, die een gebraden goudpleviertje wel kon waarderen.

Tegenwoordig is men nog steeds aan het wilsterflappen, niet voor consumptie maar om de vogels voor onderzoek te ringen. Dat gebeurt op de oude wijze. Goudplevieren zijn in Nederland vooral van september tot april te zien, wanneer grote aantallen neerstrijken op weilanden en akkers. De vogels broeden niet meer in Nederland, het laatst bekende broedgeval dateert uit 1974. Jaarlijks trekken in november ca. 200.000 goudplevieren over het Waddengebied naar het zuiden.