MOLEN DE VRIENDSCHAP

Molen de Vriendschap stond ooit in Mensingeweer. Molenaar Cornelis Jans Pel liet daar in 1785 een achtkantige stellingmolen bouwen. De molen werd 16 jaar later naar Winsum verplaatst. De reden van deze verplaatsing laat zich raden, maar als de molen goed en wel verhuisd is biedt Cornelis zijn molen, schuur, huis en tuin te koop aan.
Vermoedelijk is de molen over water verplaatst, zeker is dat deze na aankomst op een hoge onder-fundering (ook wel stiep genoemd) werd gezet. Dit is goed te zien aan de stenen onderlaag van de molen.  Met deze stiep ving de molen nog meer wind en kwam er meer opslagruimte.
Een molen was vroeger niet veel meer dan een werktuig. Wellicht had de molen om die reden tot 1941 zelfs geen naam. De molen kreeg de naam “Vriendschap” toen mechanische pellerij “De Vriendschap” uit Hoogezand de molen overnam.  
In een pelmolen, zoals de Vriendschap, werd vroeger gerst tot gort gepeld. Het kaf werd er van de graankorrel gescheiden. Hiervoor is flink wat energie nodig, zodat de pelmolen zijn werk pas doet bij stevige wind. Veel pelmolens hebben naast pelstenen ook maalstenen, zodat ook bij geringe windkracht er nog gewerkt kan worden. Voor het malen is veel minder wind nodig. De maalstenen werden in 1878 geplaatst door de vijfde molenaar, een zekere Geert Luitjes Wiersema.

In 1890 werd de houten bovenas vervangen door een gietijzeren exemplaar. In die tijd werden ook de ijzeren zeilroede en zelfzwichtende roedes aangebracht.
Deze Wiersema was een actieve ondernemer, zo bouwde hij ook de nog bestaande stenen schuur. Hiervan getuigt een gevelsteen met de tekst: “Gebouwd 1878 G.L Wiersema, A.B. Hopma”.
De familie Hopma-Wiersema was honderd jaar eigenaar van de molen (1839-1939).
In 1935 brak een van de ijzeren roedes. Zowel de stelling, spruit als de schuur ernaast raakten beschadigd. De laatste molenaar overwoog om de molen af te breken.  
In 1939, na het overlijden van Luitje Geert Wiersema kwam de molen in handen van de mechanische pellerij Benes uit Hoogezand. Dit bedrijf verwijderde de pelstenen en plaatste een motor. Deze motor en de wind dreven lange tijd de maalstenen aan. In de jaren vijftig van de vorige eeuw trad echter ook het verval in.

In 1967 stelde de gemeenteraad vast dat de molen reeds geruime tijd in een toestand verkeerde die niet alleen gevaar voor de omgeving opleverde, maar ook uit oogpunt van welstand niet meer aan redelijke eisen voldeed. Hoewel de toenmalige A.R. partij grote moeite had met de aankoop, ging de koop toch door. De molen wisselde voor fl. 1,- van eigenaar.
Vervolgens bekostigde de gemeente een nieuw rieten dak waardoor verder verval voorkomen werd. In 1975 kwam de molen voor een grote restauratie in aanmerking, wederom vielen diverse gemeenteraadsleden over de kosten. Uiteindelijk kon de molen weer gaan draaien, met een nieuwe stelling en kap werd het een sieraad voor het dorp.
Rias Bakema werd de eerste vrijwillige molenaar, zodat iedere zaterdag de wieken weer draaiden. Rias hield zijn werk tot 2006 vol, daardoor werd hij de molenaar die het langst voor de Vriendschap  zorgde.

In 1992 werd de molen overgenomen door Molenstichting Winsum die tot op heden voor het beheer zorgt.

MOLEN DE VRIENDSCHAP (klik op foto voor diashow)