DE BOOG

De Boog

Naarmate een stad of dorp een langere geschiedenis kent krijgt ze ook een indrukwekkender zichtbare historie in de vorm van huizen, kerken of bruggen. Vaak valt in de mooiere steden en dorpen één bouwwerk op die men als kenmerkend betitelt. In Winsum is dat zonder enige twijfel de Boog.
Niet alleen het stenen bouwwerk, maar zeer zeker ook het uitzicht vanaf de brug moet bij menig toerist het hart sneller hebben laten kloppen. Op het terras van J&A genoot de afgelopen zomer menigeen van het uitzicht op deze vaste oeververbinding.
De eerste Boog werd in 1808 gebouwd en vormde een overbrugging van wat toen nog het grote Zijldiep werd genoemd. Voordat de eerste steen werd gelegd was er al een houten brug. Vermoedelijk, was dit een ophaalbrug. De oudst bekende gegevens over een brug op deze locatie  dateert van 1589. In een protocol wordt aangegeven dat zowel de Winsumers als de verderop wonenden aan de kosten voor de brug dienen mee te betalen.  
De Boog kwam er om twee redenen, ten eerste was de houten brug aan vervanging toe en was het ook noodzakelijk om het grote Zijldiep uit te graven.
Het uitdiepen verliep niet al te soepel, de damwanden storten in met schade aan de huizen op de oevers. Op zijn zuinigst werd uiteindelijk in juni 1808 begonnen met de bouw.
Een klus die voor fl. 8976,- (€ 67.000 nu) werd aanbesteed. Dat het niet allemaal even degelijk was bleek wel toen in 1824 en later weer in 1843 herstelwerkzaamheden nodig waren.
Al met al was de Boog niet al te sterk, maar wel belangrijk voor de doorvoer van verkeer naar het noorden. In 1885 werd het omsnijdingskanaal aangelegd en kwam er een brug bij. Het waterschap Hunsingo wilde de Boog vervangen door een platte beweegbare brug. Dat hield het toenmalige gemeentebestuur tegen. In die dagen was de Boog al karakteristiek genoeg voor het dorp.
Het moet de toenmalige inwoners verdriet hebben gedaan toen ons leger, met veel te veel dynamiet op 10 mei 1940 de oude Boog op blies. Ook het ernaast gelegen juweliersbedrijf werd half verwoest.
Op de gevel van dit bedrijf is een kleine gedenksteen, geschonken door de bouwers van het pand, aangebracht. Er werden in de oorlogsdagen drie bruggen in Winsum opgeblazen: de spoorbrug, de Boog en de brug in de provinciale weg.
Enige weerstand aan de Duitse opmars heeft het niet opgeleverd. Ruim 132 jaar na de bouw van de eerste Boog werd in maart 1941 voor fl. 7245,- (€ 53.000 nu)  begonnen met de bouw van de huidige Boog.

Bronnen:
P. Noord, ‘De Boog’, in: Infobulletin Winshem 1 nr. 1 (1996) p. 6-7
Meindert Schoor, Winsum 1057-2007 (2007) p. 122